لكستان

لکستان

لَکستان نام تاریخی منطقه سکونت طوایف لک در غرب ایران، عمدتا در لرستان (شهرهاي كرد نشين الشتر ،کوهدشت ،نورآباد  و بخشهاي اطراف از جمله فيروزآباد)ايلام(دره شهر ،دهلران بخش هايي از ايلام و شيروان)كرمانشاه(کنگاور ، هرسین و بخشهاي پراكنده ديگر)كردستان عراق و و همدان(ملاير و نهاوند) است.لكستان از ايالات بزرگ كردستان به شمار مي رود.

لکی گویش طوایف لَک است. گویش لکی از شاخه  غربی و جنوب غربي است. زبانشناسان لکی را در شاخه زبان‌های کردی از شاخه زبان‌های ایرانی‌تبار غربی قرار داده‌اند.در حقيقت لكي جنوبي ترين شاخه زبان كوردي است.حدود یک‌ونیم میلیون نفر شامل یک میلیون نفر با زبان مادری به این زبان سخن می‌گویند.

سکونتگاه اصلی كوردهاي لک‌ ، شرق و شمال و غرب لرستان، جنوب غربی و غرب استان همدان، شرق استان کرمانشاه و شرق استان ایلام است. لک‌ها بیشتر در شهرهای، الشتر، نورآباد، کوهدشت، هرسین، کنگاور، صحنه، شیروان، چرداول، دره شهر، آبدانان، تویسرکان، نهاوند، کرمانشاه و خرم‌آباد و همدان ساکنند. در غرب  حوزه گسترش كوردي لکی عبارت است از:

۱- بخش چغلوندی یا هرو در شرق لرستان.

۲- شهرستان سلسله یا الشتر در شمال شرقی لرستان.

۳- شهرستان دلفان یا نورآباد در شمال غربی لرستان، بخش کاکاوند و دلفان.

۴- شهرستان کوهدشت در غرب لرستان، بخش کونانی با طایفه‌هایی همچون اتیوند، اولادقباد،و بخش رومشگان با طوایف امرایی و پادروند.و طوایف آزادبخت، گراوند و شاهیونددر بخش‌های دیگر

۵- شرق استان کرمانشاه در مناطق کنگاور، صحنه، هرسین.

۶- ایلام در دینور و دره شهر.

۷- بخش‌هایی دیگر از طوایف لک در کردستان عراق، کرکوک و خانقین سکونت دارند. در کردستان عراق تعداد گویشوران لک بیشتر از ایران است.

تاریخچه

درتاریخهای گذشتگان از جمله تاریخ گزیده نوشته حمدالله مستوفی از شانزده ولایت به عنوان کردستان یاد شده است. حمدالله مستوفی در سال ۷۴۰ هجری نخستین کسی بود که اسم کردستان و شانزده ولایت آن را آورده است:

كردستان و شانزده ولايتي كه حمدالله مستوفی تاريخ نويس که آنها را آورده است عبارتند از: آلانی , الیشتر(الشتر)  , بهار , خفتیان , دربند , تاج خاتون , دربند رنگی , دزبیل , دینور , سلطان اباد , چمچمال , شهر زور , کرمانشاه (قرمیسین) هرسین , وسطام.

در اسناد تاریخی قرن شانزده میلادی نیز طوایف لک را بخشی از طوایف کرد میدانند نظیر کتاب شرفنامه شرف‌خان بدلیسی که به فارسی نوشته شده است.

با استقرار مملکت داری به شیوه نوین و تقسیم کشور به واحدهای سیاسی به نام‌های ایالات، ولایات و آنگاه استان‌ها، لک‌ها نیز، بین چندین واحد کشوری تقسیم شدند. امروزه لک‌ها در غرب ایران، عمدتا در استان‌های لرستان، همدان، ایلام و کرمانشاه زندگی می‌کنند.این بزرگترین ضربه را به لکستان زد و باعث شد لکها در استانهای مختلف پراکنده شوند و حتی بعدها آنها ر ا به غلط لر بنامند در صورتی که تقسیمات جغرافیایی باعث شد لک ها کورد در استان های لرستان و همدان و کرمانشاه و ایلام پراکنده شوند.

از ویژگی‌های لکی، داشتن فرهنگ غنی مکتوب است. برخی آثار سرایندگان لک در تذکره به همت مرحوم اسفندیارخان غضنفری امرایی گردآوری شده‌است. شاعران برجسته‌ای از حوزه کولیوند (الشتر) مانند ملا پریشان، ملا منوچهر و ملا حف‌علی و اخیرا رضا حسنوند و عزیز بیرانوند(خم گرین) کیومرث امیری کله جویی(لک امیر) شعرهایی به این زبان سروده‌اند.

از دیگر آثار مکتوب می‌توان به سروده‌های اهل حق نظیر: کلام خان الماس، نامه سرانجام، هفتوانه پهلویانه عسگری عالم و خم گرین عزیز بیرانوند اشاره کرد. دیگر اثر مشهور شاهنامه لکی است که اخیرا انتشارات اساطیر آن را منتشر کرده‌است.

آثار باستانی ارزشمندی در مناطق لک نشین یافت شده‌است. غار کلماکره در کوهدشت و تپه‌های باباجان و گندم‌بان در دلفان و تپهٔ گریران درالشتر.

وژم له کم و نوم له کستان     یویشه بشیکه ژه خاک کوردستان

سولار شارژر اتمی - خرید